Stosunki gospodarcze Wschodu i Grecji cz. 5

Radzono sobie w sposób bardziej prymitywny. Albo przez wymianę podarunków z innymi władcami, albo też przez wyprawy łupieżcze, które doprowadziły do stałych haraczów w naturze, pobieranych przez Faraonów.

W związku z tymi pierwotnymi postaciami obrotu zagranicznego pozostają i formy obrotu wewnętrznego. Starożytny Egipt uchodzi za klasyczny kraj gospodarstwa naturalnego. W każdym razie, z powodu braku kruszców szlachetnych i innych może przyczyn, wymiana pieniężna rozszerzała się z wielkim oporem i nigdy nie wyparła w zupełności wymiany surowej. Ta ostatnia wymiana mogła się rozwijać, mimo wysokiego stopnia kultury gospodarczej, dzięki specjalnemu ustrojowi społecznemu, w małym stopniu opartemu na swobodnej umowie. Zakłady przemysłowe Faraonów i świątyń uzyskiwały potrzebne surowce od mieszkańców kraju w postaci danin naturalnych. Pierwotnie wszystkie podatki były płacone w naturze; pobierano je w drobiu, w zbożu, w rybach, chlebie itd., według dość skomplikowanego systemu, co wszystko gromadziło się w magazynach państwowych i służyło na uposażenie dworu, wojska i urzędników.